ޤާނޫނުއަސާސީގެ ބާރު ކަޑުވާލުމުން ފައިދާއެއް ވާނެތަ؟

ޤާނޫނުއަސާސީއަކީ ކޮންމެ ޤައުމެއްގައިވެސް އެންމެ މުހިންމު ތަބެވެ. އެތަބު ވެއްޓިއްޖެ ނަމަ ޤައުމު ވެއްޓުން އެކަށީގެން ވެއޭ ބުނުން ދޮގަކަށް ނުވާނެއެވެ. މިފަދައިން އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމުގައިވެސް ޤާނޫނުއަސާސީއެއް އުފެދުމަށްފަހު މިއަދާ ޖެހެން ދެންވެސް އެއަށް ދެވިފައިވަނީ ވަރަށްވެސް މަތިވެރި މަޤާމެކެވެ. ސަމްސުއްދީން 3 ގެ ރަސްކަން ނިމުމަކަށް ގެނައީ ޤާނޫނުއަސާސީއެވެ. އަދި އެއަށްފަހު ރަސްކަން ހަމަނޭވާ ނުލައި ނޭވާހޮޅިއަށް އެޅި ނިމި ދިޔައީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ސަބަބުންނެވެ

މިއަދު އަނެއްކާވެސް އެތާރީހް އިއާދަ ވެދާނެތޯއެވެ؟ ހަމަޔަޤީނުންވެސް އެއްވެސް މީހަކު އެގޮތެއް ޤަބޫލެއް ނުކުރާނެއެވެ. އަޅުގަޑުމެން އެދެނީ ޤާނޫނުއަސާސީ ގައި ވާ ގޮތުގެ މަތިން ކަންކަން ހިގަމުން ދިވެހި ފޭރާން ފުރިހަމަ ވަމުން ފަރިވަމުން ދާތަން ދެކޭށެވެ

މިފަހުން ބައެއް ފަރާތްތަކުން ވަނީ ރިޔާސީ އިންތިހާބު ލަސްކުރުމަށް ވާހަކަ ދައްކަވާފައެވެ. މިހެން މިކަން ކުރުމަށް އެއްގޮތަކަށްވެސް ޤާނޫނުއަސާސީގައި ފުރުސަތު ލިބިފައެއް ނެތެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 301ވަނަ މާއްދާގައި 10 އޮކްޓޯބަރުގައި އިންތިހާބު ބާއްވަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ބުނެފައިވާއިރު 299 ވަނަ މާއްދާގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ އެންމެހައި ބައިތަކަށް ފުރިހަމަޔަށް ކިޔަމަންވާން ޖެހޭނެކަމަށް ބުނެފައި ވެއެވެ. މިދެމާއްދާއަކީ ވަކިކޮށް ނުލެވޭނެ ދެ މާއްދާއެވެ. ދެ މާއްދާއަށް އެކުގައި ބަލައި ލުމުން ފެންނަ މެސެޖް ސާފެވެ. އެއީ އިންތިހާބުވެސް ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާންވެފައިވާ ތާރީހްގައި ބާއްވަން ޖެހޭނެ ކަމުގެ މެސެޖެވެ

ދެން އޮތް ސުވާލަކީ  އިންތިހާބު ލަސްކުރުމުން އޭގެ ފައިދާއެއް އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކަށް ލިބިދާނެތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެވެ. ޔަޤީންވާ ކަމަކީ މިހާރުގެ ޑީ.ޢަރ.ޕީގެ ޒައީމް ދެން މީހަކު މަޤާމާ ހަވާލުވަންދެން ދެމި ހުންނާނެކަމެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 300 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ވަނީ “މި ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން އޮންނަ ފުރަތަމަ ރިޔާސި އިންތިހާބު ބާއްވައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަޤާމަށް މީހަކު އިންތިޚާބުކޮށް އެ މީހަކު އެ މަޤާމާ ޙަވާލުވާންދެން، މި ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ޢަމަލުކުރާން ފަށާއިރު ރައިސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަމުގެ މަޤާމުގައިހުރި ރައީސުލްޖުމްހުރިއްޔާ އޭނާގެ މަޤާމުގައި ދެމިހުންނާނެއެވެ.” އެހެން ކަމުން އެމަނިކުފާނު ވެރިކަމުގެ ބާރު ބޭނުން ކުރަށް ވައިގެން ކެންޕޭން ކުރައްވާ އަދި އެވަރުން ނުވެގެން ދަތކޮށް އުދަގޫޖައްސަމުން ގެންދާނެއެވެ. އަދި ވަގުތު ލިބުމުން ރައިސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއޭ ބުނެ “ދެއްކުމަށް” އެއް އަތޮޅުން އަނެއް އަތޮޅަށް ދަތުރުފަށާނެއެވެ. އެހެންކަމުން މިކަމުގައި ދުވަސް ގިނަވުމަކުން ލިބޭނެ ވަކި ބޮޑު ފައިދާއެއް ނެތެވެ

ރާއްޖޭގެ ފުރަތަމަ ސްޕްރީމް ކޯޓް އުފެދިއްޖެ

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 283 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ވާފަދައިން ރާއްޖޭގެ އަދުލު އިންސާފު ޤާއިމް ކުރުމުގެ އެންމެ މަތީ ބާރު މިއަދު އުފައްދަވައިފިއެވެ. ރައްއިތުންގެ މަޖިލިހުން ރައީސުލް ޖުމްހޫރިއްޔާ ފޮނުއްވި ފަސް ނަން ބަލައި ގަނެ މިއަދު ވަނީ، ސްޕްރީމް ކޯޓް ރަސްމީ ގޮތުން  އުފައްދަވާފައެވެ. މިއީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ އިންތިޤާލީ ކަންތައްތަކާއި ބެހޭ ބާބުގެ ދަށުން އުފެއް ދުނު އިންތިޤާލީ ސްޕްރީމް ކޯޓެކެވެ. މިކޯޓް ދެމި އޮންނާނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 145 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާން ވެފައިވާ ސްޕްރީމް ކޯޓް އުފެދެން ދެނެވެ

ސްޕްރީމް ކޯޓަށް އައްޔަން ކުރުމަށް ރައިސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ފޮނުވި ނަންތަކާއި މެދު މިއަދު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގައި ބަހުސް ހޫނުވެގެން ދިޔަނަމަވެސް އެނަންތައް ވަނީ ފާސްވެފައެވެ. އެގޮތުން އަހުމަދު ފާއިޒު ޙަސަން، 41 އަހަރު އަކީ ހައިކޯޓްގެ އުސްފަޑިޔާރެވެ. އަބްދުﷲ ސައީދު، 44 އަހަރަކީ އެޓާނީ ޖެނެރަލްގެ ނައިބެވެ. އަބްދުﷲ އަރީފް 39 އަހަރަކީ ، ޖިނާއީ ކޯޓްގެ އިސްޤާސީއެވެ. މިޖުތާޖު ފަހުމީއަ، 48 އަހަރަކީ މަދަނީ ކޯޓުގެ އިސްޤާސީއެވެ. އަދި ޔޫސުފު ހުސެއިން ، 44އަހަރަކީ އާއިލާއާއި ބެހޭ ކޯޓްގެ އިސްޤާސީއެވެ

މިއެންމެ ބޭފުޅުންގެ ނަމަށް ވޯޓަށް އެއްސެވީ ވަކިވަކިންނެވެ. ވޯޓާ މެދު ހިތް ހަމަ ނުޖެހިގެން ހާޒިރުވި 48 މެންބަރުންގެ ތެރެއިން 14 މެންބަރުން ޖަލްސާ ދޫކުރެއްވިއެވެ. މި 14 ބޭފުޅުން މަޖިލިސް ދޫނުކުރެއްވި ނަމަ މިއަދު އެތަނުން ވޯޓް ލިބުނު ގޮތަށް ބަލާއިރު މި ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން ފާސްވުމުގެ ފުރުސަތުއޮތީ ހަމަ އެކަނި ދެބޭފުޅަކަށެވެ. އެއީ އަހުމަދު ފާއިޒް އާއި އަބްފުﷲ ސައީދު އެވެ. އެދެ ބޭފުޅުންނަށް މަޖިލިސް ދޫނުކުރަށްވާ ބާކީ ތިއްބެވި މެންބަރުންގެ ތެރެއިން 3 ވޯޓް ނުލިބެއެވެ. އެހެން ކަމުން ނުކުމެ ވަޑައިގެން 14 މެންބަރުންނާ މިތިން މެންބަރުން ލުމުން 1/3 ލިބިގެންދާނެއެވެ. ހަމަކިރިޔާ 2/3 އެދެ ބޭފުޅުންނަށް ލިބެއވެ. ނަމަވެސް ދެންތިއްބެވި ފަޑިޔާރުން ނަށް 2/3 ބައި ލިބި ވަޑައި ނުގަންނަވާނެކަން ކަށަވަރެވެ. އެއީ އެވޯޓްގައި 2/3 ބައި ހޯދަން ޖެހެނީ ހާޒިރުވި މެންބަރުންގެ ތެރެއިން ކަމަށް ވާތީއެވެ

ރިޔާސީ އިންތިޚާބު އަންނަ މަހު 8 ގައި

މިރޭ  ދަރުބާރުގޭ 25 ގައި ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން އިން އިންތިޚާބު ބޭއްވޭ ތާރީހް އިއުލާން ކުރައްވައިފިއެވެ. އެކޮމިޝަންގެ ފަރާތުން އިންތިޚާބު ބޭއްވުމަށް ހަމަޖައްސަވާފައިވަނީ މިއަންނަ މަހު 8 ގައެވެ. އަދި އިންތިހާބަށް ކުރިމަތި ލުމުގެ ފުރުސަތު ވަނީ ހުޅުވާލައްވާފައެވެ. މިއީ ޤާނޫނުއަސާސީގައި ބަޔާން ކުރެވިފައިވާ ފަދައިން 10 އޮކްޓޯބަރުގެ ކުރިން އިންތިޚާބު ބޭއްވޭތޯ އެޅުއްވި ފިޔަވަޅެކެވެ. އިލެކްޝަން ކޮމިޝަންއިން ވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގައިވާ ރައިސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކުގެ މަޤާމަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މީހެއްގައި ހުންނަންވީ ޝަރުތުތަށް ވެސް ނޫސްވެރިންނަށް އިއްވަވާފައެވެ. އެއީ

ހ. ދިވެހި މަންމައަކާއި ދިވެހި ބައްޕައަކަށް އުފަން ދިވެހި ރައްޔިތަކު ކަމުގައިވުން އަދި ބޭރުޤައުމެއްގެ ރައްޔިތަކު ކަމުގައި ނުވުން

ށ. މުސްލިމަކު ކަމުގައި ވުމާއި، ސުންނަތް ޖަމާއަތުގެ މީހަކު ކަމުގައިވުން

ނ. ޢުމުރުން ތިރީސްފަސް އަހަރުވެފައިވާ މީހަކުކަމުގައިވުން

ރ. ބުއްދި ހަމައަށްހުރި މީހަކު ކަމުގައިވުން

ބ. އަދާކުރާންޖެހޭ ސާބިތު ދަރަންޏެއް އޮތް މިހަކު ނަމަ، އެ ދަރަނި ޚަލާސްނުކޮށް ހުރި މީހަކު ކަމުގައި ނުވުން

ޅ. ޖިނާއި ކުށެއް ކުރިކަން ސާބިތުވެގެން ބާރަ މަސްދުވަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގެ ޙުކުމެއް ކުރެވިފައިވާ މީހަކު ނަމަ، އެ ހުކުމް ތަންފިޛުކޮށް ނުމުނުތާ ނުވަތަ އެ ޙުކުމުން ކަނޑައެޅިގެން އަދަބު މަޢާފުކުރެވުނުތާ ތިންއަހަރު ވެފައިވާ މީހަކު ކަމުގައިވުން

ކ. މި މާއްދާގެ ޅ ގައި އެހެން އޮތްކަމުގައިވީ ނަމަވެސް އެ މީހަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ހައްދު ކަނޑައެޅިފައިވާ ކުށެއް ނުވަތަ މަކަރާ ޙިލަތް، ޓެކުން، ޚިޔާނާތްތުގެ ކުށެއް ކުރިން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވެފައިވާ މީހެއްކަމުގައި ނުވުން. މިއެވެ. އެހެން ކަމުން މިޝަރުތުތަށް ފުރިހަމަވާ ކޮންމެ ފަރުދަކަށްވެސް ރައީސްކަމަށް ކުރިމަތި ލެވޭނެއެވެ

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 301ގެ (ހ) ގައި ވަނީ “މި ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ބާއްވާ ފުރަތަމަ ރިޔާސީ އިންތިޚާބު 2008 އޮކްޓޯބަރ 10 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރީން ބާއްވައި ނިންމާންވާނެއެވެ.” އެހެން ކަމުން އިލެކްޝަން ކޮމިޝަނުން ނިންމެވި މިނިންމުމަކީ ވަރަށް މުހިއްމު ނިންމުމެކެވެ. ކޮންމެ ގޮތެއްވިޔަސް ފުރަތަމަ ބުރު ޤާނޫނުއަސާސީއާއި އެއްގޮތަށް ބޭއްވުމުގެ ޔަޤީންކަން މިއޮތީ ލިބިފައެވެ. ނަމަވެސް އުފެދޭ ސުވާލަކީ ދެވަނަ ބުރަކަށް ދާން ޖެހިއްޖެ ނަމަ ދެން ހަދާނީ ކިހިނެއް ތޯއެވެ؟ ޤާނޫނީ ހުސްކަމެއްގެ ތެރެއަށް ޤައުމު ވެއްޓިދާނެތީ ހަމަ ޔަޤީނުންވެސް އަޅުގަޑު އިންތިހާއަށް ކަންބޮޑުވެއެވެ

އިންތިޚާބާބެހޭ ދެބިލު މަޖިލިހުގެ ތަޅުމަށް އަންނަ ހަފުތާގައި

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 301 ވަނަ މާއަދާގައިވަނީ “(ހ) މި ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ބާއްވާ ފުރަތަމަ ރިޔާސީ އިންތިހާބު 2008 އޮކްޓޯބަރު 10 ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރީން ބާއްވައި ނިންމާންވާނެއެވެ

މިގޮތުން ބަލާއިރު މިހާރު ބާކީ އޮތީ މަހަކަށްވުރެ ކުޑަ ދުވަސް ކޮޅެކެވެ. މިދުވަސް ކޮޅުގައި އިންތިހާބާ ބެހޭ އެހެނިހެން ކަންކަމަށްވެސް ވަގުތު ދޭން ޖެހެއެވެ. އެގޮތުން ވޯޓްލާނެ މީހުންގެ ލިސްޓް އިޢުލާންކޮށް އެލިސްޓް ސައްހަތޯ ބެލުމާއި އިންތިހާބައި ބެހޭ އެއްވެސް މައްސަލައެއް އޮތްނަމަ އެމައްސަލަ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަށް ވަގުތުދިނުމާއި އަދި ދެވަނަ ބުރަކަށް ދާން ޖެހިއްޖެ ނަމަ އަމަލުކުރާނެ ގޮތެއް ކަޑައެޅުން ފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ. ސުވާލަކީ މިކަންކަމަށް ވަގުތު އެބައޮތް ތޯއެވެ؟

ކޮންމެއަކަސް މިނިވަން ނޫހަށް ދާޚިލިކަން ކަމުގެ ކޮމިޓީގެ މުޤައްރިރު ތ.އަތޮލު މެންބަރު ހަސަން އަފިފު ދެއްވި ބަސްދީގަތުމެއްގައި ވިދާޅުވެފައިވަނީ މިފެށޭ ހަފުތާގައި އިންތިހާބާއި ބެހޭ ދެ ބިލު މަޖިލިހަށް ހުށަހެޅޭނެކަމަށެވެ. “ދެގަޑީރާ ބައިން (މުތާލިއާކޮށް) މިނިންމާލެވުނީ 13 މާއްދާ. ވީމާ ބާކީ އޮތް 26 މާއްދާގެ މަސައްކަތް 5 ގަޑިއިރުތެރޭ ނިންމާލެވޭނެ” އަފީފު ވިދާޅުވިއެވެ. މިހެން ވެއްޖެނަމަ ކިތަންމެހާވެސް ރަގަޅެވެ. މިވަގުތު މަޖިލިހުގެ ރައީސްއާއި މެންބަރުން މިކަން މިހަފުތާގައި ނިންމުމަށް ކުރެވެން ހުރި ހުރިހާކަމެއް ކުރަން ޖެހެއެވެ. އިންފޮމޭޝަން މިނިސްޓަރ ނަސީދުގެ ބޮލޮގްގައި މަޖިލިހުގެ ރައީސް ފަރުވާ ކުޑަކޮށްފައި ވާކަމަށް ތުހުމަތު ކޮށްފައިވެއެވެ. މިއީ މަޖިލިހުގެ ރައީސް ކުރިޔަސް މިފަދަ ދުވަސް ވަރެއްގައި ވަރަށް ހިތާމަ ހުރި ކަމެކެވެ. މިއީ އަމިއްލަ އެދުމުގެ ކުރިޔަށް ޤައުމުގެ މަސްލަހަތު ނެރެންވި ވަގުތެވެ

އެގެން އޮތް ކަމަކީ މިއިންތިހާބު ފަސް ކުރެވެން ނެތް ކަމެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 292 ވަނަ މާއަދާގައި ވަނީ” މި ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ފުރަތަމަ އިންތިޚާބުކުރެވޭ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް އިންތިޚާބުކުރެވޭ މީހުން، އެ މީހުންގެ މަޤާމުތަކާ ޙަވާލުވުމުގެ ކުރީން މި ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އެއްވެސް އިޞްލާޙެއް ގެނެސްގެނެއް ނުވާނެއެވެ.” އެހެންކަމުން 301ގައި ވާފަދައިން 10 އޮކްޓޯބަރު 2008ގެ ކުރިން އިންތިހާބު ބޭއްވުން އެއީ މަޖުބޫރުކަމެކެވެ. ބައެއް ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއި ސިޔާސީ ބޭފުޅުން އިންތިހާބު ލަސްކުރުމަށް ގޮވާލަމުން ދިޔަނަމެސް އެއި ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަލާއިރު އެއްވެސް ބުރަދަނެއް ހުރި ކަމެއް ނޫނެވެ

ޤާނޫނުއަސާސީގެ ފޮނިމީރު ކަން ލިބޭނީ ރަގަނޅަށް ހިގަންފެށީމަ

މިއަދު ދެކެވެމުން ދާ އެއްވާހަކައަކީ ޤާނޫނުގެ ރޫހާ ހިލާފަށް އަދި ޙާއްސަކޮށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ ރޫހާ ހިލާފަށް ބައެއް ކަންތައްތައް ހިގަމުން ދާ ވާހަކައެވެ. މިއީ މިއަދު މިސްނާލަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ. އިއްޔެ ނޫން އިހައްދުވަހު ޤާނޫނުއަސާސީ އުފަންވެ ،އަދި ހިގައި ނުގަނެވިގެން އުޅެނިކޮށް މިފަދަ މައްސަލަތަކެއް ކުރިމަތި ވުމަކީ ކުރިޔަށް އޮތް ތަނުގައި ނަގައި ފާނެ ކަޅު ވިލާތަކެއްގެ ކޮޅުމަތި ކަމަށް ވުން އެކަށީގެން ވެއެވެ

އިލެކަޝަންސް ކޮމިޝަން އެކުލަވާ ލެވުނު ގޮތުން  އެމުއަށްސަސާއަކީ، ބައެއް އިދިކޮޅުފަރާތް ތަކުން ބުނަމުން ގެންދިޔައީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ރޫހު ގެއްލޭފަދަ ގޮތަކަށް އެކުލެވިގެން ދިޔަ މުއަށްސަސާއެއް ކަމަށެވެ. ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ އަމިއްލަ އެދުމުގެ ޕްރޮޕެގެންޑާތަކުގެ ވާހަކަ ދައްކާކަށް އަޅުގަނޑު ނެތީމެވެ. ޔަޤީންވާކަމަކި މުއައްސަސާތައް އުފެދި ހަމަޖެހި ފުރިހަމަ ރަހަލިބުމަށް އަދިވެސް ފަސްވަރަކަށް އަހަރު ނަގާނެކަމެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ ހަޤީޤީ ފައިދާ ރައްޔިތުން ނަށް ފޯރުމަށް އަދި ދުވަސް ނަގާނެ ކަމީ ޝައްކެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ

މިފަހަރުގެ އިންތިހާބަށް މަހެއްހާ ދުވަސް އޮތް އިރު ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއި ސިޔާސީ ބޭފުޅުން ފިކުރު ބަހައްޓަވަންވީ ރައްޔިތުންނާ ހަމައަށް ޤާނޫނުއަސާސީ ގެނެސް ދިނުމަށެވެ. ރައްޔިތުންނަށް އޭގައިވާ ފޮނިކަމާ މީރުކަން ލިބޭނެ ގޮތްތައް ބުނެދީ އެއަށް އަހުލުވެރި ކުރުވުމަށެވެ

އާންމުން މިއަދު ވިސްނަންވީ މިވޯޓަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ބާރާ ޝައުނާ ޝައުކަތު ދަމަހައްޓާނެ އެއްޗަކަށް ހެދުމަށެވެ. ވޯޓު ދިނުމުގެ ޙައްޤު އެއްވެސް ބޭފުޅަކު ދޫކޮށް ލުމަކީ ޤައުމަށް ދެވޭނެ ވަރަށް ބޮޑު ދެރައެކެވެ

ކުރިޔަށް ހުރި އިންތިހާބުތައް ނިމި ޤައުމު ހަމަޔަކަށް އެޅުމުން ފެންނާނީ މުޅިން އާ މަންޒަރެކެވެ