އާޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން މައުމޫނު ފެއިލްކޮށް ލެވިދާނެ

އާޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން މައުމޫނަށް ކުރިމަތި ނުލެވޭނެ ފުރިހަމަ މަގެއް ފެންނަން އެބައޮތެވެ. އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއި ފަރުދުން ގުޅިގެން މިކަން ކާމިޔާބު ކުރުމަކީ ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. އިއްތިގާލީ މަރުހަލާގައި އުފައްދަން ޖެހޭ މުއައްސަސާސްތައް މެދުވެރިކޮށް މައުމޫނަށް ކުރިމަތި ނުލެވޭނެ ގޮތް ފެންނަން އެބައޮތެވެ. މިކަމުގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުގެ ރައީސްގެ މަޤާމް ކާމިޔާބު ކުރުމަށް ގެންގުޅުނު ފަދަ ހިކުމަތު އަމަލީއެއް ގެންގުޅެން ޖެހެއެވެ.

މައުމޫން ފެއިލް ކޮށްލެވޭނެ ފުރަތަމަ މަރުހަލާއަކީ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަންގެ ހަރުފަތެވެ. އެހަރުފަތުގައި މިހާރު ހާލަތު އޮތް ގޮތުން މައުމޫނަށް ކުރިމަތި ނުލެވޭނެ ގޮތް ހެދުމަކީ އުދަގޫކަމަކަށް ނުވާނެއެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ އިއްތިޤާލީ ބާބުގައި ވާގޮތުން މި ކޮމޝަންގައި ތިބެންވާނީ އިންތިހާބު ބޭއްވިފައިވާ 5 ޕާޓީއެއްގެ މެންބަރުން ނެވެ. ކޮންމެ ޕާޓީއަކުން ހުށަހެޅޭނީ އެންމެ މެންބަރެއްގެ ނަމެވެ. ކޮންމެ ޕާޓީއަކުންވެސް އެނަމަކަށް މަޖިލިހުގެ 3/2 ހޯދަން ޖެހެއެވެ. މިއީ އެއްވެސް ޕާޓީއަކަށް ހޯދޭނެ މިންވަރެއް ނޫނެވެ. ދެންޖެހޭނީ އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް ދޫކުރާށެވެ. މިގޮތުން ޑީ.އާރު.ޕީ ، ޖުމްހޫރީ ޕާޓީ، އެމް.ޑީ.ޕީ، ޕީޕަލްސް އެލަޔަންސް އަދި ލިބަރަލް ޕާޓީ އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކު މަޖިލިހުގައި ދޫކުރަން ޖެހެއެވެ. ދުކޮށްގެން މެނިވީ އެއްވެސް ޕާޓީއަކަށް 3/2 ނުލިބޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން ޑީ.އާރު.ޕީއަށް މަޖުބޫރު ވެގެން ދާނީ ދެންއޮތް ޕާޓީތަކުން ހުށަހަޅުއްވާ ނަންތަކަށް ތާއީދު ކުރާށެވެ. ނުކޮށްފިނަމަ ޑީ.އާރު.ޕީން ހުށަހަޅާނަމެއް އެހެން ޕާޓީތަކުން ފެއިލް ކޮށްލާނެވެ. އެހެންކަމުން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަންގެ 5 މެންބަރުންގެ ތެރއިން މަދުވެގެން 3 މެންބަރުންނަކީ މައުމޫނާ ދެކޮޅު މީހުންނަށް ވެގެން ދާނެއެވެ.

މިހެން ވުމުން އެކޮމިޝަނަށް ނަން ހުށަހެޅުމުން ބައްލަވަން ޖެހޭ ކަންތައްތައް ބެއްލެވުމަށް ފަހު އާޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން މައުމޫނަށް ކުރިމަތި ނުލެވޭނެކަމަށް ނިންމުމުގެ ބާރު އެކޮމިޝަނަށް ލިބުނީއެވެ. މިހެން މިކަން ކުރުމުން ދެން މައުމޫނަށް މަޖުބޫރު ވެގެންދާނީ ސްޕްރީމް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާށެވެ.

ސްޕްރީމް ކޯޓަށް ވެގެން ދާނެ ގޮތަކާއި މެދު ސުވާލު އުފެދެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އާ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ޖުޑިސިއަލް ސާވިސް ކޮމިޝަންގެ މަޝްވަރާއާއި މަޖިލިހުގެ ރުހުން ސުޕްރީމް ކޯޓް އުފައްދާއިރު ބޭނުންވާތީ، އިދި ކޮޅު ޕާޓީ ތަކަށް އެ ކޯޓަށް އައްޔަން ކުރެވޭ މެންބަރުން ވަކި ހަމަޔަކުންބަލާ ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިދާނެއެވެ. ކުރެވިއްޖެނަމަ……… ހޯހޯ ގޮވަމުން މައުމޫން ޖެހޭނީ ދުވާށެވެ.

ޕޮލިސް ޤާނޫނު: ޤާނޫނުއަސާސީގެ ބާރުކަޑުވާލުން

23 ޖުލައި 2008ގައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުން ފާސްކުރެއްވި ޕޮލިސް ޤާނޫނު (2008/5)އަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ބާރުކަޑުވާލުމަށް ބޭނުން ކުރެވިދާނެ ވަސީލަތެކެވެ. ސަރުކާރަށް އެ ޤާނޫނުގެ ވަރަށް ގިނަ މާއްދާތަކެއްގެ ބޭނުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ ބާރު ކަޑުވާލުމަށް ހިފިދާނެއެވެ. މިހާތަނަށް ކަން ހިގަމުން އައިސްފައިވާ ގޮތަށް ބަލާއިރު މިއީ ހަމަވުން އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.

އެޤާނޫނުގެ 10ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)ގައި ވަނީ “މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާފަދަ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމަކާނުލައި ފުލުހުންގެ ދައުރު އަދާކުރުމަށް ހުރަސްއެޅިދާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭނަމަ، ނުވަތަ އެއްވެސް މަގެއް ނުވަތަ ސަރަޙައްދެއްގައި ޤާނޫނާ ޚިލާފު ޢަމަލެއް ހިނގާނަމަ ނުވަތަ ހިނގާފާނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރޭނަމަ، އެ މަގެއް ނުވަތަ ސަރަޙައްދު ވަގުތީ ގޮތުން ބަންދުކޮށް، ފުލުހުން ކަނޑައަޅާ ގޮތެއްގެމަތިން މެނުވީ އެއްވެސް މިހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު އެ މަގަށް ނުވަތަ އެ ސަރަޙައްދަށް ނުވަނުމަށް އެންގުމުގެ ބާރު ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.” މި މާއްދާގައި ބަޔާންވެފައި މިވާ ބާރުގެ ބޭނުންކޮށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ އަސާސީ ޙައޤުތަކާއި މިނިވަންކަމާ ބެހޭ ބާބުގައިވާ ޙައްގުތަކެއް ނިގުޅައި ގަތުމަށް ސަރުކާރުން މަސަތްކަތް ކޮށްފާނެ ކަމަށް ޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން ތިބެންވާނި ތައްޔާރަށެވެ. ސަރުކާރުން މީގެކުރިން ވެސް ވަނީ މިފަދަ ނޭންގާނީ އަމަލުތައް ހިންގާފައެވެ.

މިޤާނޫނުގެ 13ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)ގައި ވަނީ ” މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާރވިސްގެ ކޮންމެ މުވައްޒަފަކަށްވެސް ބާރާއި އިޚްތިޠާރު ލިބިގެންވަނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނުނުއަސާސީއާއި ފުލުހުންގެ ދައުރަށް ނިސްބަތްވާ އެހެން ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާ، ޤާނުނީ ނުވަތަ ޝަރްޢީ އަމުރުތަކުގައި ކަނޑައެޅިގެންވާ ދާއިރާގެ ތެރޭގައެވެ.” އެހެން ކަމުން ސަރުކާރަށް ވެސް ޤާނުނުއަސާސީން ރައްޔިތުންނަށް ލިބިދީފައިވާ ޙައްޤެއް ނިގުޅިގެން ދާފަދަ ގޮތަކަށް މި ޤާނޫނުގެ ބޭނުން ހިފުމަކި ޤާނޫނުގެ ދަށުންވެސް ހުއްދަވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ސަރުކާރުން މިބާރު ރައްޔިތުންގެ އަތުން ނިގުޅައި ގަތުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 32 މާއްދާގެ (ޅ)ގައި ވަނީ “ދައުލަތުގެ ހުއްދައެއް ކުރީން ހޯދުމަކާނުލައި ސުލްޙަވެރިކަމާއެކު އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަންކަން ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ލިބިގެންވެއެވެ.” އެހެންކަމުން އެއްވެސް ގޮތަކުން ސުލްހަވެރި މުޒާހަރާއެއް ނުވަތަ އެއްވުމެއް ހިގާތަނެއް ނުވަތަ ހިންގަފާނެ ކަމަށް ތަނެއް، ބަންދުކޮށް އެސަރަހައްދަން މީހުން ވަނުން މަނާކުރެވޭނެ އެއްވެސް ހަމައެއް ނެތެވެ.

ހަމައެހެންމެ ޕޮލިސް ޤާނޫނުގެ 8ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)ގައިވަނީ “ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން މީހުން ހުއްޓުވާ ސުވާލުކުރުމާއި ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި މީހުން ހިފާ ހައޔަރުކުރުމާއި ތަންތަން ބަލާ ފާސްކުރުމާއި…….، ޖިނާއީ ކުށުގެ ޢަމަލުތައް ތަޙުޤީޤުކުރުޟާއި ހައޔަރުކުރެވޭ މީހުން ތަޙުޤީޤަށް ބަންދުކުރުމުގެ ބާރާއި ބަންދުގައި ދެމެހެއްޓުމުގެ ބާރު ފުލުހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ.” މިއީވެސް ސަވާލުވާން ޖެހޭފަދަ ގޮތަކަށް އޮތް މާއްދާއެކެވެ. ޤާނުނުއަސާސީގައި ބަޔާންވެފައިވާ ހިފާ ހައްޔަރުކުރުމުގެ ޑިމޮކްރެޓިކް އުސޫލުތަކާއި ހިލާފަށް ސަރުކާރުން މިވަގުތު މަސައްކަތް ކުރުމަކީ ހަމަ ވަރަށް އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.

ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާގައިވަނީ “ހައްޔަރު ކުރާ މީހާއަށް މީހަކު ކުށެއް ކުރަނިކޮށް ފެންނަ ހިނދެއްގައި، ނުވަތަ އެވަގުތަކު އެއުޅެނީ ކުށެއް ކުރާން ކަމަށް ބުއްދިއަށް ޤަބޫލުކުރެވޭފަދަ އެކަށިގެންވާ ސަބަބުތަކެއް ނުވަތަ ހެކިތަކެއް ހުރެގެން، ނުވަތަ ކޯޓުގެ އަމުރަކުން ހުއްދަލިބިގެން މެނުވީ، އެއްވެސް މިހަކު ހިފައި ހައްޔަރުކޮށް، ނުވަތަ ބަންދުކޮށްގެނެއް ނުވާނެއެވެ.” އެކަމުން ސަރުކާރުން ހަމަ ބޭނުންވާއިރަށް ހިފާ ހައްޔަރު ކުރުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.

އަދި ހަމައެހެންމެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)ގައި ވަނީ “… ރައްޠިތުންގެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރާ ޤާނޫނަކުން ވެސް އެއިން ޙައްޤެއްގެ ނަވަތަ މިނިވަންކަމެއްގެ އެއްވެސް މިންވަރެއް ހިފެހެއްޓޭނީ، މިނިވަން، ދިމިޤްތާޠީ މުޖުތަމަޢެއްގައި މިފަދަ ހައްޤެއް ނުވަތަ މިނިވަންކަމެއް ހިފެހެއްޓިދާނެކަމަށް ޤބުލުކުރވޭ މިންވަރަކަށެވެ.” އެގިފާޅިވާން އޮތް ކަމަކީ އެއްވެސް ޑިމޮކްރެޓިކް މުޖުތަމައެއްގައި ސުލްހަވެރި އެއްވުންތަކާއި މިޒާހަރާތަކަށް ހުރަސް ނާޅާކަމެވެ. އަދި ސަރުކާރުން ބޭނުންވާހާ ވަގިތަކު އަދި ކަމަކު އެއްވެސް މީހަކު ހައްޔަރެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

މިހެން މިކަންތައްތައް އޮތުމުން އަޅިގަޑުމެން ތިބެންވާނީ ސަރުކާރުން މިވަގުތު ކުރަމުންދާ ކަންކަމަށް ފާރަލައިގެންނެވެ. އަދި މިހައްޤުތަކުން ބޭރުން ކުރާއެއްވެސް އަމުރަކަށް ކިޔަމަން ނުވެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ބާރު އެއަށް ދިނުމީ ހަމަ ކޮންމެ ދިވެއްސެއްގެ ވާޖިބެކެވެ.

ޤާނޫނުއަސާސީ ތަސްދީޤް ކުރުމުން ދެންވާނީ ކިހިނެއް؟

އާ ޤާނޫނުއަސާސީ ތަސްދީޤުކުރެއްވުމާއި އެކު މިއަދު އުފެދެމުންދާ ސުވާލަކީ، ވާންމިއުޅޭ ގޮތާމެދު ކުރެވޭ ސުވާލެވެ. ނޫ ޤާނޫނުއަސާސީގައި ނެތް އެތައް ޙައްޤުތަކަކާއި ބާރުތަކެއް ރައްޔިތުންނަށް ލިބިދިން ހިދު ރައްޔިތުން ނަށް އެޙައްޤުތަކާއި ބާރުތައް ޤާނޫނުއަސާސީގައި ވާފަދައިން ފޯރުކޮށް ދިނުމަށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެންމެ ފުރިހަމައަށް އެޅިގެން ދާނެތޯއެވެ. ދައުލަތް ހިންގުމުގެ ނިޡާމަށް ބޮޑަތި ބަދަލުތަކެއް އައިސްފައިވާ ހިދު ރައްޔިތުންނަށް ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށް ދިނުމަށް ސަރުކާރުން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތް ކުރެވޭތޯއާއި ކުރެވިދާނެތޯވެސް ރައްޔިތުން ދަނީ ސުވާލު ކުރަމުންނެވެ.

ރައްޔިތުން މިއަދު ކުރަމުންދާ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ މިހާރުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މައުމޫން އަބްދުލް ޤައްޔޫމަށް ކުރިމަތިލެއްވޭނެތޯ ކުރާ ސުވާލެވެ. މިކަމާ މެދު ޤާނޫނީ މާހިރުން “އާއެކޭ” އަދި “ނޫނެކޭ” ވެސް ބުނަމުން އެބަގެންދެވެ. މިމަޢުލޫއަށް އަޅުގަޑުއެތައް މައުލޫމާތެއް އެއްކޮށް މަޝްވަރާކުރީމެވެ. ފެކަލްޓީ އޮފް ޝަރީއާ އެންޑް ލޯގައި ބޭއްވި ބަހުސްގައި އަޅުގަނޑު ބުރަވީ އާޤާނޫނުއަސާސީ ކޮޅަށެވެ. ސަބަބުތަކެއް ނެތިއެއް ނޫނެވެ. އެންމެ މުހިންމު ނުކުތާއަކީ ސާދަވަނަ ބާބު (އިއްތިޤާލީ ކަންކަމާބެހޭ ބާބު)ގައި މި ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އަމަލުކުރަން ފެށުމާއި އެކު ނޫ ޤާނޫނުއަސާސީ އުވިގެންދާނެ ކަމަށް ބަޔާން ކުރެވިފައިވެއެވެ. އެބާބުގެ 293 ވަނަ ނަންބަރުގެ (ށ)ގައި ވަނީ “މިޤާނޫނުއަސާސީއަށް އަމަލުކުރާން ފެށުމުން 1 ޖަނަވަރީ 1998ގައި ޢަމަލުކުރާން ފަށާފައިވާ “ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ” އުވުނީއެވެ.” މީގެ މާނައަކީ ނޫ ޤާނޫނުއަސާސީ މުޅިން އުވި މުޅިން އާ ޤާނޫނުއަސާސީއެއް އުފެދުމެވެ.

މިއާއި ދެކޮޅު ހައްދަވާ ބޭފުޅުން ދައްކަވާ ވާހަކައިގައި މުހިންމު ނުކުތާއެއް އެބައޮތެވެ. ލިބަރަލް ޕާޓީގައި އިސްކޮށް ހަރަކާތްތެރިވާ ޤާނޫނީ ވަކީލު ހަސަން ލަތީފް ވިދާޅުވީ :

“ރައީސް މައުމޫނަކަށް ކުރިމައްޗެއް ނުލެވޭނެ. ސަބަބަކީ އެމަނިކުފާނު 5 އަހަރުގެ ދެދައުރު ވެރިކަން ކުރައްވައިފި. ދެން ވިދާޅުވަނީ މިއީ އާޤާނޫން އަސާސީއެކޭ. އެއީ ހަޤީގަތެއް ހުރި ވާހަކައެއް ނޫން. މިއީ އާ ޤާނޫން އަސާސީއެއް ނޫން. އިސްލާހުކުރި ޤާނޫން އަސާސީއެއް. އިސްލާހުކުރި ޤާނޫން އަސާސީއެއްކަމަށް ދޭހަވާ ސަބަބަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޚާއްޞަ މަޖިލީހަށް ހަވާލުކުރެއްވި މަސައްކަތަކީ ޤާނޫން އަސާސީ އިސްލާހުކުރުން. އެހެންކަމުން ޚާއްޞަ މަޖިލީހުން ކުރެއްވީ އެމަސައްކަތް. އާޤާނޫން އަސާސީއެއް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް ހަވާލުކުރުމުގެ ބާރުވެސް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބިދޭ. އެކަމަކު މިފަހަރު ޚާއްޞަ މަޖިލީހާ ހަވާލުކުރެއްވީ އިސްލާހުކުރުމުގެ މަސައްކަތް. ހަވާލުކުރި މަސައްކަތް ނޫން މަސައްކަތެއް ކޮށްފިއްޔާ ތަސްދީޤްކޮށްގެން ނުވާނެ. ތަސްދީޤް ކުރެއްވީމާ އެބައެނގޭ އެމަނިކުފާނު ހަވާލުކުރެއްވި މަސައްކަތް ކުރެއްވީމާކަން އެޤަބޫލުކުރެއްވީ. އެހެންވީމާ މިއީ ހަމަ މިހާރުވެސް އޮތް ޤާނޫން އަސާސީ އިސްލާހު ކުރެއްވީ” މިއެވެ. މިއީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ބާރުހުރި ބުނުއްވުމެކެވެ. އެހެން ނަމަވެސް މަތީގައި ބަޔާންވެދިޔަ ސަބަބަށް ޓަކައި އަޅުގަނޑުގެ ނަޡަރުގައި މިޤާނުނުއަސާސީއަށް އިސްލާހުކުރވުނު ޤާނޫނުއަސާސީއެކޭ ނުބުނެވޭނެއެވެ. މި ގޮތަށް މިނިންމުން ނިންމާފައިވަނީ ރައްޔިތުންގެ ޙާއްސަ މަޖިލިހުންނެވެ. ރައްޔިތުންގެ ޙާއްސަ މަޖިލިހަކީ ދިރިދިރި އޮތް ޤާނޫނުއަސާސީއަކަށް ވީހިދު އެމަޖިލިހުން ނިންމާ ނިންމުމަކީ ޤައުމުގެ އެންމެ ބާރުގަދަ ނިންމުމެވެ.

މިކަން އަމަލިގޮތުން ދާނެގޮތަށް ބަލާލާއިރު މައުމޫނަށް ކުރިމަތި ނުލެވޭނެ އޮތީ އެންމެ ގޮތެކެވެ. އެއީ މިމައްސަލަ ސްޕްރީމް ކޯޓަށް ހުށަހަޅައި އެކޯޓުން ނުލެވޭނެ ކަމަށް ނިންމުމެވެ. ޤާނޫނުއަސާސިއިން ވަރަށް ސާފުކޮށް އެގޭ ގޮތުގައި ސްޕްރީމް ކޯޓަށް މެންބަރުން ހުށަހަޅުއްވަނީ މައުމޫނެވެ. ނަންބަލައި ގަންނަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިހުންނެވެ. މައުމޫނަށް ކުރިމަތި ނުލެވޭގޮތަށް ނިންމަފާނެހެން ހީވާ އެއްވެސް މީހެއްގެ ނަމެއް މައުމޫން މަޖިލިހަކަށް ނުފޮނުއްވާނެވެ. އެހެން ކަމުން މިއީ އިތުރު ސުވާލެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ.

ދެން އުފެދޭ ސުވާލަކީ އިއްތިގާލީ މަރުހަލާއި އުފައްދަންޖެހޭ މުއައްސަސާސްތައް އުފައްދައި މިނިވަން އިންތިހާބަކަށް މަގުފައި ކުރވިދާނެތޯ ކުރވޭ ސުވާލެވެ. މިހާރުވެސް މިވަނީ ވަގުތު ކުޑަތަންވަޅު ވެފައެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގައި ވާގޮތުން 10 އޮކްޓޯބަރ 2008 ގެ ކުރިން ހުރިހާ ޕާޓީތައް އެކުލެވޭ އިންތިޙާބެއް ބޭއްވެން ޖެހެއެވެ. އާޤާނޫނުއަސާސީގެ 301 ވަނަ އަދަދުގެ (ހ)ގައި ވަނީ “މިޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުންބާއްވާ ފުރަތަމަ ރިޔާސީ އިންތިޙާބު 2008 އޮކްޓޯބަރ 10ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރީން ބާއްވައި ނިންމާން ވާނެއެވެ.” މިފަދަ އިންތިޙާބެއްގެ ކުރިން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން އުފައްދާ އިންތިހާބާބެހޭ ޤާނޫނުތައް ނިންމަންޖެހެއެވެ. އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން އުފެއް ދުމަކީ އުދަގޫކަމަކަށް ވެގެންދާނެވެ. ސަބަބަކީ މިކޮމިޝަނުގައި ތިބެން ޖެހެނީ ކޮންމެ ޕާޓީއަކުން މީހެކެވެ. އަދި ފުރުސަތު ލިބިގެން ދަނީ މަޖިލިހުގައި އެންމެ ގިނަ ވޯޓުލިބޭ ފަސް ޕާޓިއަށެވެ. މިކަމުގައި ބޮޑު ވާދަވެރި ކަމެއް އުފެދިގެން ދާނެކަމީ ޝައްކެއް އޮތް ކަމެއްނޫނެވެ.

މިއަދު ތަސްދީޤުކުރެވުނު ޤާނޫނުއަސާސީގެ 14 ވަނަ ބާބު (އިންތިޤާލީ ކަންތައްތަކާބެހޭ ބާބު) ގެ “އިލެކްޝަން ކޮމިޝަން” މިމާއްދާގެ (ހ) ގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ ” މިޤާނޫނުއަސާސީއަށް ޢަމަލުކުރަން ފަށާ ތާރީޚުންފެށިގެން ތިރީސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، މިބާބުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން ފަސް މެމްބަރުންގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނެއް ޢައްޔަން ކުރަންވާނެއެވެ.) މިހެންނެވެ. (ށ) ގެ 1 ގައި ވަނީ “1. އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް މެމްބަރުން ޢައްޔަން ކުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެ ސިޔާސީ ޕާޓީއަކުން އެއް ނަން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅަންވާނެ އެވެ.” މިހެންނެވެ. (ށ) ގެ 2 ގައި ވަނީ “2. ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން ހުށަހަޅާ ނަންތަކުގެ ތެރެއިން އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް ޢައްޔަންކުރެވޭނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހާޒިރުވެ ވޯޓްގައި ބައިވެރިވި މެމްބަރުންގެ ތިންބައިކުޅަ ދެބައިގެ އަޣުލަބިއްޔަތުން ހޮވޭ ފަސް މީހެކެވެ” މިހެންނެވެ

އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނާ އެއްވަރަށް މިވަގުތު މުހިންމު އަނެއް މުއައްސަސާއަކީ ސްޕްރީމް ކޯޓެވެ. ސަބަބަކީ ޤާނޫނުއަސާސީ މާނަކުރުމުގެ މައްސަލަތައް އިންތިހާބާއި ގުޅިގެން ނުކުމެގެން ދާނެއެވެ. މައުމޫނަށް ކުރިމަތި ލެވޭނެތޯ ބެލުމަށް އެކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަކީ ވަރަށް ކައިރިކަމެކެވެ. ޤާނޫނުއަސާށިގައިވާގޮތުން ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އަމަލުކުރަން ފަށާތާ 40 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކޮމިޝަން އެކުލަވާލަންވާނެއެވެ. ސްޕްރީމް ކޯޓަށް މެންބަރުން އައްޔަންކުރުމުގައި ޖުޑިޝިއަލް ސާވިސަސް ކޮމިޝަންގެ ދައުރެއް އޮންނަން ޖެހެއެވެ. އަދި އެ ކޮމިޝަން އެކުލަވާލުމުގައި ސްޕްރީމް ކޯޓްގެ ދައުރެއް އޮންނަންޖެހެއެވެ. .

ޤާނޫނުއަސާސީ ތަސްދީޤް ކުރައްވައިފި- ރައްޔިތުންނަށް ލިބުނު ބޮޑު ކާމިޔާބެއް

ރަތްއިތުންގެ ޙާއްސަ މަޖިލިސް އެއްކުރިތާ 3 އަހަރާ 11 މަހާ 7 ދުވަހުގެ ދިގުމުއްދަތަކުން ނިންމާލެވުނު އާޤާނުނު އަސާސީ މިއަދު ތަސްދީޤުކުރައްވައިފިއެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީ ރައްޔިތުންގެ ޙާއްސަ މަޖިލިހުން ނިންމަވާލެއްވީ 26 ޖޫން 2008 ގައެވެ. އެއަށްފަހު ޙާއްސަ މަޖިލިހުގެ ރައީސް ޤާސިމް އިބްރާހިމް އާ ޤާނޫނުއަސާސީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ފޮނުއްވިއެވެ. ފޮނުއްވުމަށްފަހު ތަސްދީޤު ނުކުރައްވާ ގިނަދުވަސްތަކެއް ދިއުމަށްފަހު މިއަދު ޤާނޫނުއަސާސީ ތަސްދީޤުކުރެއްވިއެވެ. މިކަމުގެ މުހިންމު ކަމަށްޓަކައި މިއަދަކީ ބަންދު ދުވަހެއްކަމުގައި ސަރުކާރުން ހަމަޖެއްސެވިއެވެ.

ހޫނު ބަހުސްތަކާއި އެކުވެރި މަޝްވަރާތަކަކުން އުފެދި އެކުލެވިގެން މިއައި ޤާނޫނުއަސާސީ އުފެދުމުގެ މަރުހަލާތަކުގައި ތަފާތު ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކެއް ހިގަމުން ދިޔައެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީ މުޅިން ނިންމާލެވުނީ ތިން ރައީސް މަޖިލިހުގެ ރައީސްގެ މަޤާމަށް އައުމާއި މުޒާހަރާތަކާއެކުގައެވެ. ފުރަތަމަ ރައީސްގެ މަޤާމް ފުރުއްވީ އަބްދުﷲ ހަމީދެވެ. އެއަށްފަހު އައްބަސް އިބްރާހީމެވެ. އައްބާސްގެމަށްޗަށް އިތުބާރުނެތް ކަމުގެ ވޯޓް ދެފަހަރު މަތިން ނެގިގެން ދިޔައެވެ. ދެވަނަ ފަހަރު މިވޯޓްގައި އައްބާސް ސަލާމްތްވެ ވަޑައިގަތި މަހަކިރިޔާއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެމަނިކުފާނަށް މަޖުބުރުވެ ވަޑައިގަތީ އިސްތިއުފާ ދެއްވާށެވެ. އެއަށްފަހު އެމަޤާމާއި ހަވާލުވެ ވަޑައިގަތީ އދ ގެ މެންބަރު ޤާސިމް އިބްރާހިމްއެވެ. ޤާސިމްގެ ރައީސްކަމުގައި މަޖިލިހުގައި ކަންތައްތައްގެންދެވީ ވަރަށް ހިކުމަތްތެރި ގޮތެއްގައްގައެވެ. މިގެއިތުރުން ޤާނޫނުއަސާސީ އަވަސްކުރުމަށާއި ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުތައް އޭގެ ގޮތުގައި ދެމެހެއްޓުމަށް މުޒާހަރާތަކެއްވެސް ކުރެވިގެން ދިޔައެވެ.

ސިޔާސީ ޕާޓީތައް ގުޅިގެން އުފައްދާފައިވާ ޤައުމީ އިއްތިހާދުން ޤާނޫނުއަސާސީ ތަސްދީގު ކުރުމަށް އެކިގޮތް ގޮތުން ފިއްތުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޤާނޫނުއަސާސީ އަބުރާ ނުފޮނުވާ ގޮތަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނިންމެވި ނިންމެވުން އެއީވެސް މިވަގުތު ފާހަގަ ކޮށްލަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ޤައުމީ އިއްތިހާދުގައި ހިމެނޭ ފަސް ޕާޓީގެ އެންމެ އިސްވެރިންނާއި ބައެއް މެންބަރުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ގަޑުވަރު(ތީމުގެ) ދޮށަށް އެއްވެ އަބުރާ ނުފޮނުވުމަށް ގޮވާލެއްވިއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޤާނޫނުއަސާސީ އަބުރާ ނުފޮނުއްވާ ގޮތަށް ނިންމިއެވެ.

އެއަށްފަހު މިމައްސަލާގައި އަމަލުކުރާނެ ގޮތަކާމެދު ވަޒީރުންގެ މަޖިލިހުގައި މަޝްވަރާވެސްކުރެއްވިއެވެ.

އިސްލާޙްކުރެވުނު ޤާނޫނުއަސާސީ ދިރާސާ ކުރެއްވުމަށް ހޮއްވެވި ވަޒީރުންގެ ކޮމިޓީގެ ރިޕޯޓާއި، އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ހުށަހެޅުއްވި ރިޕޯޓާއި ބެހޭގޮތުންވެސްއެދުވަހު ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާގައި މަޝްވަރާ ކުރައްވައި، ވަޒީރުންނަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާ ޚިޔާލުފުޅުތައް ހުށަހެޅުއްވިކަމަށް ރައީސް އޮފީހުން ހާމަކުރައްވާފައިވެއެވެ.
ވީއެންމެ އަވަހަކަށް ޤާނޫނުއަސާސީ ތަޞްދީޤު ކުރައްވަން ބޭނުންފުޅުވާ ކަމަށް މިޖަލްސާގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވިދާޅުވިއެވެ.

ހަމަމިއާއިއެކު 23 ޖުލައި ގައި އިންފޮމޭޝަން މިނިސްޓަރ އެމަނިކުފާނުގެ އަމިއްލަފުޅު ބްލޮގުގައި މިޤާނޫނުއަސާސީ ޖުލައި 30ގައި ތަސްދީޤް ކުރައްވާނެ ކަމަށް ލިއުއްވިއެވެ. މިލިއުމާއި ގުޅިގެން ރައްޔިތުންގެ އުންމީދުތައް އާވެގެން ދިޔައެވެ. ސަބަބަކީ އެމަނިކުފާނަކީ ސަރުކާރުގެ ނިންމުންތަކުގައި މިވަގުތު ‘މުހިންމު ދައުރެއް’ އަދާކުރައްވާ ބޭފުޅެއްކަމަށްވާތީއެވެ.

29 ޖުލައި 2008 ވަނަ ދުވަހު ރައީސުލްދުމްހޫރިއްޔާ މައުމޫން އަބްދުލް ޤައްޔޫމް ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްބާއްވާ އޮގަސްޓް 7ގައި ޤާނޫނުއަސާސީ ތަސްދީގު ކުރައްވާނެ ކަމަށްވެއެވެ. މިއީ ފިއްތުންތަކާއި ޕްރެޝަރުގެ ސަބަބުން ނިންމި ނިންމުމެކެވެ. މިނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ބޮލުގައި އެޅިފައި މިވަނީ ވަރަށް މުހިންމު ޒިންމާއެއްކަމަށް ވިދާޅިވިއެވެ. އަދި ބައެއް އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކުން ބުނާފަދައިން މިއީ ހަމައެކަނި ރަމްޒިކަމެއް ނޫން ކަމަށް ވިދާޅުވެ، އެމަނިކުފާނު ތަސްދީޤުކުރެއްވުމުގެ ކުރިން ކުރައްވަންޖެހޭ މަސައްކަތްތައް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އީޔޫއިން މިކަމުގައި ޕްރެސް ރިލީސްއެއް ނެރުމުގެ އިތުރުން މުޅިދުނިޔެ މިކަމަށް ޙާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދެއްވިއެވެ. ރައީސްގެ މިބައދަލުކޮށްލެއްވުމުގައި އީޔޫއިން ނެރުނު ބަޔާނަކީ ވަރަށްތާކުންތާކުނުޖެހޭ ގޮތަކަށް ކޮށްފައޮތްކަމެއް ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ( މިއީ މައުމޫން ވިދާޅުވި ވަރަށް “ހަމަޖެހޭ” ބަސްފުޅެކެވެ.)

މިއަދު ހެދުނު ދިހައެއް ޖެހިއިރު ދަރުބާރުގޭގައި ބޭއްވި ދަރުބާރެއްގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޤާނޫނުއަސާސީ ތަސްދީޤުކޮށްދެއްވިއެވެ. މިޖަލްސާގައި ރައްޔިތުންގެ ޙާއްސަ މަޖިލިހުގެ އެންމެހާ މެންބަރުން ނާއި ސިޔާސީ ބައެއް ޕާޓީ ތަކުގެ ވެރިންނާއި ސަރުކާރުގެ އިސްފަރާތްތައް ބައިވެރިވެ ވަޑައި ގަތެވެ. އަދި ރާއްޖޭގައި ތިއްބަވާ ބޭރުގެ އިއްޒަތްތެރިން ވެސް ބައިވެރިވެ ވަޑައި ގަތެވެ.

ދިވެހި ރާއްޖޭގެ ޙަބަރުފަތުރާ ވަސީލަތްތައް ހުއްޓުވާލެވިފައިވަނީ މިކަމަށެވެ. މާދަމާގެ އުންމީދީ ޝުއޫރުތަކުން ޤައުމުގެ ހިތާއި ފިތް ދިޔައީ އެއް ވިންދެއްގައި ބަދެވިތިބެ ހަރަކާތްތެރި ވަމުންނެވެ. ޤައުމީ ޓީވީއާއި ރޭޑިއޯ އަދި އެހެނިހެން ހަބަރުފަތުރާ ވަސީލަތްތަކުން ޤައުމުގެ ހިތްތައް ބަދެލާ ރޫހާއި ޖޯޝްއިން ޖައްވު ގުގުމާލިއެވެ.

ޤާނޫނުއަސާސީ ތަސްދީޤު ކުރެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތު ފެށިގެން ދިޔައީ ޤުރުއާނުގެ ބަރަކާތުންނެވެ. އެއަށްފަހު ޤައުމާ މުހާތަބު ކުރައްވާ ވާހަކަ ދެއްކެވީ ރާއްޖޭގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ވާހަކަ ފުޅުގައި މިހިދު ކޮޅުގައި މުޅިޤައުމުގެ ކޮންމެ މީހަކު ބައިވެރިވެ ވަޑައި ގަތުމަށް ގޮވާލެއްވިއެވެ. އަދި މިއީ ދިވެހި ރާއްޖެ ޑިމޮކްރަސީއާއި އިންސާނީ ޙައްޤުތައް އާމަރުހަލާއަކަށް ގެންގޮސް އަންއަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ވާސިލްކޮށްދޭނެ މަތިވެރި ދުސްތޫރެއްކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަކުއަނެކެއްގެ އިހްސާސްތަކަށް ބަލައިގެން މަސައްކަތް ކޮށްގެން މެނުވީ ފުރިހަމަ ދިމޮކްރަށިއަކަށް ނުދެވޭނެ ކަމަށާއި މި ޤާނޫނު އަސާސީގެ ސަބަބުން އަމިއްލަ މަސްލަހަތުގެ މައްޗަށް ޤައުމީ މަސްލަހަތުވެރިވާނެކަމަށާއި ޤައުމުގެ މަސްލަހަތާއި ޝަރަފަކީ ހަމަކޮންމެ މީހެއްގެ ކަމެއްކަމަށް ވިދާޅިވިއެވެ. އަދި އެންމެ ބޭފުޅުން ރަސްމިއްޔާތުގައި ބައިވރިވެ ވަޑައިގެންނެވީތީ ޝުކުރުދަންނަވަމުން ފުރިހަމަ ޑިމޮކްރަސީއެއްގައި ހިޔާލްތަފާތުތަކާއި އެކުވެސް ޤައުމުގެ މަސްލަހަތު ކުރިޔަށްނެރެ ބަދަލަށާއި އިސްލާހަށް އަބަދުވެސް މަރުޙަބާ ކިޔަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ވިދާޅިވިއެވެ. ހަމައެންމެ މިއަދު އަޅުގަޑުމެން މިނަގުލުވާ ނިޡާމަކީ ޒަމާނީ ޑިމޮކްރަސިއަށް ވާސިލްކޮށްދޭނެ ނިޒާމެއްކަމާއި ހަޤީޤީ މަސައްކަތް އޮތީ ކުރިޔަށް ކަމަށާއި ޤާނޫނުއަސާސި ތަސްދީޤު ކުރިމާއިއެކު ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތައް ނައްތާލަން ޖެހޭނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

އެމަނިކުރާނުގެ ވާހަކަ ފުޅައްފަހު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޤާނޫނުއަސާސީ ތަސްދީޤުކޮށް ދެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު ހަތް ބަޑިގެ ސަލާމެއްއަރުވާ ޤައުމީ ސަލާމް ކިއުނެވެ. މީގެފަހުން އޮތީ ޤާނޫނުއަސާސީ ތަސްދީޤްކުރެއްވުމުގެ ޤަރާރު ޤައުމަށް އިއްވުނެވެ. އެއަށްފަހު ޙާއްސަ ދުޢާއެއް ކުރައްވާ ދަރުބާރު ނިންމާ ލެއްވީ ޤައިމީ ސަލާމުންނެވެ.

މިޤާނޫނުއަސާސީ ތަސްދީޤު ކުރެއްވުމާއިއެކު ކުރަންހުރި ކަންތައްތައް ވަރައްވެސް ގިނައެވެ. ތިން އިންތިހާބު މިވަނީ ބާއްވަންޖެހިފައެވެ. މުސްތަގިއްލު ކޮމިޝަންތަކާއި މުއަށްސަސާސްތައް އެކުލަވާލަންޖެހެއެވެ. މިއި ގިނަ ވަގުތުތަކަކާއި ހަކަތަ ބޭނުންވާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ ކުރިންވެސް ދިވެހިންވާނީ ޤައުމީ މިފަދަ ބޮޑަތި ކަންކަން ވަރަށްފުރިހަމަޔަށް ނިންމާފައެވެ. މިފަހަރުގެ މި ގޮންޖެހުމާއި ކުރިމަތިލައި ކާމިޔާބާއި ފާގަތިކަން ހޯދުމަކީ ޝައްކެއްނެތް ގޮތުގައި ދިވެހިރައްޔިތުންކުރާނެކަމެކެވެ.

“ތަނުގެ ޙާލަތު ބަދަލުކުރުމަށް ޢަޒުމުގައި

ތަނުގެ އެންމެން ތެދުވުމަށް މިގޮވާލަނީ”

މިދެއްވި މަތިވެރި ކާމިޔާބަށްޓަކައި ﷲއަށް ހަމްދާއި ޝުކުރުކުރަމެވެ. މިއަޅާމެނަށް ޑިމޮކްރަސީގެ މަގުގައި އިސްލާމީ އުސޫލްތަކުގެ މަތީގައި ތިބެ ހިތްވަރާއި ކެތްތެރިކަމާއި އެކުގައި ކުރިޔަށް ދިއުމުގެ ހެޔޮ ތައިފީގުދެއްވާށިއެވެ. އާމީން!